မွန္ေသာသစၥာ ... (ကာတြန္း - Mr Burma)

ခြင့္လႊတ္ခ်င္သည္ ... သို႔ေသာ္ (ခင္ၿငိမ္းသစ္)

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြထဲမွာ ထိပ္ဆံုးကိုေရာက္ခဲ့ဖူးတယ္လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အခုေခတ္လူငယ္ေတြက နားေထာင္ေကာင္းေအာင္ေျပာတဲ့ပံုျပင္လို႔ မွတ္ယူေကာင္း မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ပံုျပင္ မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ ဗမာျပည္ စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္ မေရာက္ခင္က ဒါမွမဟုတ္ ေရႊထီးေဆာင္းခဲ့စဥ္ကပါ။ ဒါေပမယ့္ စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္ ေရာက္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္ကစလို႔ က်မတို႔တိုင္းျပည္ဟာ မွားယြင္းမႈေတြၾကား နလံမထူႏိုင္ေတာ့တာက လက္ရွိပစၥဳပန္အခ်ိန္အထိပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 

စစ္တပ္က အာဏာမသိမ္းမီအထိ တပ္နဲ႔ ျပည္သူဟာ စိတ္ဝမ္းမကြဲၾကေသးပါဘူး။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မတ္လမွာ တပ္မေတာ္က အာဏာသိမ္းလိုက္ၿပီးေနာက္ 7 July ကစလို႔ တပ္မေတာ္ဟာ ျပည္သူေသြးနဲ႔ ေျခေဆးခဲ့ပါတယ္။ ဦးသန္႔ အေရးအခင္း၊ မႈိင္းရာျပည့္ စတဲ့ အေရးေတာ္ပံုေတြမွာ ျပည္သူဟာ တပ္မေတာ္အေပၚမွာ အျမင္မၾကည္လင္ေတာ့ပါဘူး။ တပ္မေတာ္ဟာ စစ္အာဏာရွင္ရဲ႕ အာဏာတည္ျမဲေရးအတြက္ဆိုရင္ ဘယ္အရာမွမွ မငဲ့ကြက္ဘူးဆိုတာကို ျပည္သူေတြ နားလည္ထားၾကပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကေတာ့ တပ္မေတာ္နဲ႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ လမ္းခြဲပဲျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ ျမန္မာျပည္သူေတြ တပ္မေတာ္အေပၚ နာက်ည္းခဲ့ၾကပါတယ္။ တပ္မေတာ္နဲ႔ ျပည္သူ စိတ္ဝမ္းကြဲခဲ့ၾကတာ အခုဆိုရင္ ၂၅ ႏွစ္ရွိခဲ့ပါၿပီ။ ခၽြင္းခ်က္အေနနဲ႔ ျပည္သူအေပၚေထာက္ထားစာနာတဲ့ တပ္မေတာ္သားအခ်ဳိ႕ေပၚလာခဲ့သလို ျပည္သူေတြကလည္း ဒီလိုစိတ္သေဘာမ်ဳိးရွိတဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြအေပၚမွာ ေလးစားခ်စ္ခင္ၾကပါတယ္။

ျဖစ္မွ ျဖစ္ရေလ ... (ကာတြန္း - Mr Burma)

ျမန္မာ မယ္စၾကဝဠာ ေရြးပြဲ

ေအာက္တိုဘာ ၃ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ အမ်ဳိးသား ကဇာတ္႐ံုမွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ျမန္မာကိုယ္စားျပဳ မယ္စၾကဝဠာ ေရြးခ်ယ္ပြဲမွာ ၿပိဳင္ပြဲဝင္မ်ား ႐ိုးရာအဝတ္အစားနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္စဥ္။ 

မယ္စၾကဝဠာ အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရသူ မိုးစက္ဝိုင္ (ခါးနံပါတ္ ၁၆) နဲ႔ ၿပိဳင္ပြဲဝင္သူမ်ား ႐ိုးရာအဝတ္အစားနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္စဥ္။ 

ေရကူးဝတ္စံုနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ဆင္ႏႊဲၾကတဲ့ ဆန္ကာတင္ အေယာက္ ၂၀။

ဒီမုိကေရစီပ်ဳိးပင္ (၅) - ညီေစာလြင္

အလုပ္ျဖစ္တဲ့ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းစနစ္ (Usable Bureaucracy) ဒီမုိကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ မွားယြင္း႐ံုသာမက အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အယူအဆ တရပ္ကေတာ့ တဦးခ်င္း လြတ္လပ္မႈကို ေဘာင္ခ်ဲ႕ယူဖို႔အတြက္ အစိုးရရဲ႕အာဏာ သက္ေရာက္မႈေဘာင္ကို ခ်ဳံ႕ပစ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္ဆုိတဲ့ စဥ္းစားခ်က္ပါပဲ။ စစ္ေအးကာလ တေလွ်ာက္လံုးနဲ႔ စစ္ေအး အလြန္ကာလမွာ လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ အယူအဆလို႔လည္း ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္ေအး အလြန္ေခတ္ ဒီမုိကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံေတြကိုရဲ႕အေျခအေနကို ဓမၼဓိဌာန္က်က် ေလ့လာတဲ့အခါမွာေတာ့ ဒီအယူအဆဟာ လက္ေတြ႔မွာ မွားယြင္တယ္ဆုိတာကို ပညာရွင္ေတြက ေတြ႔ရွိၿပီး ျပန္လည္သံုးသပ္လာၾကတယ္။

အစိုးရ အာဏာနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ ေယ်ဘုယ်အေနနဲ႔ (၁) တရားမဲ့ အာဏာစက္ (Despotic Power) နဲ႔ (၂) တရားသျဖင့္ အာဏာစက္ (Infrastructural Power) ဆုိၿပီး ႏွစ္မ်ဳိးခြဲျမင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီအေျခက်ေနတဲ့ႏိုင္ငံေတြကို ၾကည့္တဲ့အခါ တရားသျဖင့္ အာဏာစက္ရဲ႕ သက္ေရာက္မႈက ျပည္သူေတြရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘဝေတြထဲအထိ ထုိးေဖာက္ျဖန္႔က်က္ေနတာကို ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံသားတေယာက္ ေမြးတဲ့အခ်ိန္ကေန ေသတဲ့အခ်ိန္အထိ (ဥပမာ ပညာေရးမွတ္တမ္း၊ ထိမ္ျမားလက္ထပ္ျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ကြဲျခင္း။ အသက္ေမြးမႈ၊ ဝင္ေငြ၊ အိမ္ပိုင္၊ ကားပိုင္၊ ျပည္ဝင္ျပည္ထြက္၊ ဒုစ႐ိုက္မႈ စသျဖင့္) အစိုးရရဲ႕မ်က္စိေအာက္ကေန မလြတ္ပါဘူး။

မုဆိုး က်င့္ဝတ္ (ကိုညိဳ)

××× ၿမိဳ႕ျပလို႔ေျပာၾကလဲ အမွန္တကယ္တမ္းတို႔ ××× 
ေတာနက္ႀကီးတခုလိုပါပဲ ××× 
ငါကိုယ္တိုင္ မေသခ်ာတယ္၊ 
ဘယ္လိုမွန္းတို႔ ××× မုဆိုးျဖစ္လိုက္သားေကာင္ျဖစ္လိုက္ ××× 
ဆင္လိုလို၊ သမင္လိုလို ××× လူေတြၾကားထဲ ×××
က်ားရဲျဖစ္မွ ရွင္သန္မယ္ ×××
ခြာရာေတြ နာက်င္ပေစ ××× ခံႏိုင္ရည္ေမြးထား ××× အတုံ႔အလွည့္မ်ားတဲ့ ဒီၿမိဳ႕ထဲ ×××။ 

(အဆိုေတာ္ ေလးျဖဴ၏ အမဲလိုက္အက သီခ်င္းမွ) 

ၿမိဳ႕ျပလူေနမႈဘဝထဲက အၿမီးက်က္၊ အၿမီးစား ေခါင္းက်က္ေခါင္းစားနဲ႔ က်င့္ဝတ္သီလတရား ပ်က္ျပားေနပံုကို ေတာတြင္းသား႐ိုင္းတိရိစၦာန္ေတြနဲ႔ တင္စားထားတဲ့ အဆိုေတာ္ေလးျဖဴရဲ႕ အမဲလိုက္အက သီခ်င္းေလးကို ဒီကေန႔ လူငယ္ လူလတ္ပိုင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၾကားဖူးၾကမွာပါ။ ေတးေရး ေမာင္ေမာင္ေဇာ္လတ္ရဲ႕ ေတးစာသားေတြက က်င့္ဝတ္ေတြ ေရာ့ရဲၿပီး ဘီလူးစည္း လူ႔စည္းမေစာင့္ထိန္းတဲ့ ေလာကသားေတြအေၾကာင္း သေရာ္ထားေလသလားလို႔ ဆင္ျခင္မိတယ္။ 

က်ေနာ္တို႔လူ႔အဖဲြ႔အစည္းထဲက စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး ေလာကထဲမွာတင္မက အုပ္ခ်ဳပ္သူနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခံ အလႊာေတြၾကားမွာေရာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႔ ၾကံရြယ္ေနသူေတြထဲမွာပါ မက်န္၊ သိလို႔ျဖစ္ေစ မသိလိုက္ မသိဖာသာျဖစ္ေစ ေစာင့္ထိန္းရမယ့္က်င့္ဝတ္ေတြ ေလွ်ာ့့ရဲလာတာေၾကာင့္ စာရိတၱမ႑ိဳင္တခုလံုးၿပိဳက်ၿပီး ဟန္ခ်က္ေတြပ်က္ေနရတဲ့ အေျခအေနေတြကို စာဖတ္သူတို႔ အနီးဝန္းက်င္မွာ နိစၥဓူဝ ျမင္ေတြ႔ ၾကားသိေနမွာပါ။ 

ႏွစ္ဆယ္တစ္ရာစု ဒီခ်ဳပ္ရဲ႕ေနာက္က မေကာက္မေခ်ာ္ ေဒၚစုနဲ႔အတူလိုက္ၾက (ဟံသာဝတီ ဦးဝင္းတင္)

ဒီစာကို ေရးေနတဲ့ ၂၀၁၃ စက္တင္ဘာ ၂၇ ရက္မွာ က်ဳပ္ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးဘဝ ၂၅ ႏွစ္တိတိ ျပည့္ေျမာက္တယ္ဗ်ာ။ အေရးကိစၥျမားေျမာင္တဲ့ လူ႔ေဘာင္ေလာက အတိုင္းအထြာ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ တန္းညႇိလို႔ေတာ့ မျဖစ္ဘူးေပါ့။ ေလာကတံထြာ အတိုင္းအတာ ပမာဏကေတာ့ ရွည္လ်ားပါဘိျခင္းေပါ့ဗ်ာ။ အဲဒီ အခ်ိန္ကာလ အတိုင္းအတာ ရွည္ၾကာတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသံသရာႀကီးထဲမွာ ၂၅ ႏွစ္ဆိုတာ မ်က္စိတမွိတ္၊ လွ်ပ္တျပက္သာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုရမွာပဲဗ်ာ။ 

လူ႔ဘဝသက္တမ္း ပုဂၢလိကသက္တမ္းနဲ႔တိုင္းလို႔ကေတာ့ ကာလေတာ္ေတာ္ရွည္ၾကာႀကီးဗ်။ လူတို႔ဘာဝေလာဘနဲ႔ တိုင္းတာရင္ ေလာဘဆိုတာ (ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း ေရးဖြဲ႔သလို) ‘ေတာင္က်ေရ ႏြားႏွစ္ေကာင္မဝသလို’ လိုက္မဆံုး၊ မိုက္မဆံုး ကာလရွည္ႀကီးဗ်။ ေဒါသနဲ႔ တိုင္းတာရင္ ေလာကဆိုတာ ‘ကမၻာမေက်ဘူး’ အေရးေတာ္ပံု ဟစ္ေႂကြးတဲ့ကာလရွည္ႀကီးဗ်။ ေမာဟနဲ႔တိုင္းတာရင္ အာဏာရွင္ ငမိုက္သားတို႔ကို ႐ုန္းကန္ရမွန္းသိ၊ ကုန္းခံရင္း အ႐ႈံးသံသရာလည္ေနၾကရတဲ့ ကာလရွည္ႀကီးဗ်။ 

အဲဒီႏိုင္ငံေရးဘဝကာလတို၊ လူ႔ဘဝကာလရွည္တည္းဟူေသာ ၂၅ ႏွစ္ကာကို က်ဳပ္ျဖတ္သန္းခဲ့တယ္။ ျပည္သူ႔အာဏာ မဟာေအာင္ပြဲ စိတၱတကၡဏမွာ က်ဳပ္ေျမာေနခဲ့တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ အနိစၥသေဘာအရေတာ့ က်ဳပ္လည္း ကိစၥေခ်ာရေတာ့မွာေပါ့။ 

အခုုထိလဲ ဒီအတိုုင္းပါပဲလား ... (ကာတြန္း ဝင္းထြန္း - Mr Burma)

ဒီမုိကေရစီပ်ဳိးပင္ (၄) - ညီေစာလြင္

တရားဥပေဒ စိုးမုိးတဲ့ႏိုင္ငံ (Rechtsstaat) တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ ေပၚလစ္ဗ်ဴရုိေဟာင္း ဘိုရွီလိုင္ကို ခံု႐ံုးတင္တဲ့အမႈဟာ ကမၻာ့မီဒီယာေတြမွာ ထိပ္တန္းသတင္းျဖစ္ခဲ့တယ္။ သမၼတ ရွီဂ်င္းပင္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရတက္လာတဲ့ေနာက္ပိုင္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆုိတဲ့အသံေတြကို ပိုလို႔ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ၾကားလာရတယ္။ အဂတိလုိက္စားမႈ၊ အာဏာအလြဲသံုးစားမႈ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ ထိပ္တန္းအရာရွိေတြကို ခံု႐ံုးတင္ၿပီး ႏွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္ေတြခ်ေနတာ ေတြ႔လာရတယ္။ ဆိုလိုတာက ဒီေန႔ ေခတ္မွာ ႏုိင္ငံေရးစနစ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔၊ ဒီမုိကေရစီနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မူကြဲမ်ဳိးစံု၊ စီးပြားေရးစနစ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ မူကြဲမ်ဳိးစံု ရွိေနေပမယ့္ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး အယူအဆကို ဆန္႔က်င္ၿပီး ျငင္းခ်က္ထုတ္မယ့္ ႏုိင္ငံရယ္လို႔ မရွိသေလာက္ပါပဲ။

တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးနဲ႔ လစ္ဘရယ္ ဒီမုိကေရစီကို ခြဲျခားလို႔မရပါဘူး။ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးဟာ လစ္ဘရယ္ ဒီမုိကေရစီမွာ အေရးႀကီးတဲ့ တဦးခ်င္းအခြင့္အေရး (individual rights) ကို အာမခံေပးႏိုင္တယ္။ ရင့္က်က္တဲ့ ဒီမုိကေရစီအဆင့္ကို တက္လွမ္းႏိုင္ဖို႔ ဆိုရင္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္း၊ နိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လုိအပ္တဲ့ လြတ္လပ္မႈအတုိင္းအတာကို တရားဥပေဒနဲ႔ အာမခံရတယ္။ အေရးပါတဲ့အုပ္စုေတြအားလံုး (အထူးသျဖင့္ ဒီမုိကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္ခံရတဲ့ အစိုးရ၊ ႏုိင္ငံေတာ္ ယႏၱရားေတြ အားလံုး) ဟာ တရားဥပေဒနဲ႔ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရတယ္။

ျပန္ေတြ႔ၿပီ ... (ကာတြန္း ေစာငို)